دات نت نیوک
دوشنبه، 26 آذر 1397
پست الکترونیک
drsaatchiclinic@gmail.com
تلفن تماس:
۸۸۹۹۳۰۹۸ - ۸۸۹۹۳۰۹۹
کانال تلگرام
@integrativehealth

نقش تکمیلی طب سوزنی در درمان اختلالات خواب و اختلالات خلقی

28 دی 1396 09:42 | 0 نظر | 389 بازدید | امتیاز: 1 با 1 رای
نقش تکمیلی طب سوزنی در درمان اختلالات خواب و اختلالات خلقی

 نقش تکمیلی طب سوزنی در درمان اختلال های خواب واختلالات خلقی و روان تنی

   بر خلاف نگاه رایج امروزی مبنی بر جدا دانستن دو مقوله سلامت روانی و سلامت جسمی از یکدیگر ، در سیستم های پزشکی کل نگر با قدمت چند هزار ساله نظیر طب سنتی ایران ، چین و هند ، همواره اعتقاد به این بوده که افکار و هیجانات فرد تاثیر مستقیمی بر سلامت جسمی او دارد  و به همین خاطر ، اهمیت یکسانی به بهداشت روانی و سلامت جسمی بیماران داده می شود . با توجه به این دیدگاه ،  در سیستمهای پزشکی با سابقه طولانی ، روشهای متعددی برای درمان و مراقبت از وضعیت ذهنی و احساسی بیماران به صورت مفصل توضیح داده شده است تا سلامت جسمی نیز به خوبی تامین گردد .

   برای مثال پیشنهاد طب سنتی چین برای داشتن تعادل روحی و روانی و به دنبال آن سلامت فیزیکی ، شامل رعایت شیوه صحیح زندگی (تغذیه صحیح ، خواب کافی و فعالیت بدنی) ، انجام تکنیک های آرامسازی و پاکسازی ذهن(چی کنگ) ، تمرینات هماهنگی تنفس و عضلات ( تای چی) ، ماساژ نقاط متعدد بدن برایب هبود جریان خون و رهاسازی تنش های تجمع یافته ، و نهایتا کاربرد گیاهان دارویی وطب سوزنی است .

   طب سوزنی که مطابق با تعریف مدرن و امروزی ،در واقع تحریک نقاط مشخص و استراتژیک سطح بدن با هدف تقویت خودتنظیمی سیستم عصبی وبافتهای بدن توسط سوزنهای استریل و یک بار مصرف بسیار ظریف می باشد ،  مهمترین بخش طب سنتی چین با قدمتی بالغ بر پنج هزار سال به حساب می آید و اصل اساسی در آن ، درمان بیمار به عنوان یک کلیت منحصربه فرد ترکیب یافته از ابعاد سه گانه افکار ، هیجانات و ساختار فیزیکی است . دراین سیستم نظام مند از پزشکی ، توجه و تاکید خاص به ریشه های عمیق تر ایجاد بیماری است و سرکوب و بر طرف نمودن علایم و هشدارهای بدن تنها هنگامی صورت می گیرد که درمان بر روی دلایل و ریشه های بیماری نیز به طور همزمان در حال انجام باشد .

  بر طبق دیدگاه طب سوزنی ، اختلالات خلقی برکارکرد صحیح یا نا متعادل ارگانهای حیاتی موثر است و چنین توضیح داده شده که ارگانهای کبد ، قلب و طحال (به همراهی پانکراس) ، ریه ها و کیسه صفرا  به مزمن شدن و پایداری وضعیتهای نا متعادل ذهنی و عاطفی پاسخ منفی نشان می دهند . برای مثال تجربه مداوم و طولانی مدت خشم میتواند به اختلالات کارکردی کبد و کیسه صفرا منجر شود  و حتی در شرایطی که هنوز آزمایشات مربوط بهعملکرد کبد نظیر آنزیمهای کبدی و چربی خون اختلال واضحی نشان نمی دهند ، اختلالات متابولیسم پروتئین و چربی و علایم گوارشی تظاهر می یابد .

   پرکاری ذهنی دائمی و توجه مفرط و وسواس گونهبه تعداد زیاد جزئیات در زندگی روزمره نیز به ویژه هنگامی که با رژیم نا منظم و کم تحرکی همراه شود قادر است تاثیری منفی بر عملکرد ارگانهای سه گانه طحال / پانکراس/ معده داشته باشد که موجب اختلال در متابولیسم گوارشی و منجر به افزایش وزن میگردد . لازم به ذکر است که  این مشاهدات درطب چینی در زمانی شکل گرفته که چند هزار سال نسبت به مفاهیم امروزی حاصل از پیوندپزشکی مدرن و روانشناسی با عناوینی نظیر اختلالات روان تنی ( سایکوسوماتیک) فاصله داشته است . در تاریخ طب سنتی کشورمان نیز در قرن چهارم هجری ، طبیب و حکیم ایرانی به نام ابوزید احمد بن سهل بلخی به ارتباط نزدیک کارکردهای ذهنی و جسمی انسان درحالات سلامت و بیماری اشاره نموده است .

 

اختلال روان تنی ،اختلالی است که در آن ،  نشانه ها و شکایات جسمی توسط فاکتورهای روانشناختی ایجاد یا تشدید می شوند  و سردرد های میگرنی و تنشی ، کمر درد و سندروم روده تحریک پذیر مثالهای رایج این اختلال می باشند که به خوبی توسط طب سوزنی مدیریت و درمان می شوند . رشته ای نوین از طب نیز تحت عنوان " پزشکی سایکوسوماتیک " تعریف شده که در واقع به بررسی ارتباط بین فاکتورهای اجتماعی، روانشناختی و رفتاری با فرایندهای جسمی و کیفیت زندگی در انسان می پردازد و حاصل ترکیب و پیوند میان رشته ای روانپزشکی ، روانشناسی ، نورولوژی ، طب داخلی ، جراحی، پوست و ایمونولوژی است .

  با توجه با تجربیات بالینی چند دهه اخیر ومطالعات بالینی انجام شده در زمینه تاثیر طب سوزنی در کمک به درمان اضطراب وافسردگی ، اختلالات خواب و اختلالات روان تنی ناشی از استرس ، طب سوزنی نیز میتواند مکمل مناسب و موثری در مجموعه رشته های پزشکی مورد اشاره ،  برای کوتاه تر کردن مدت درمان و هزینه های دارویی بیمار و بهبود کیفیت زندگی او باشد .

  طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت در سال 2007 ،بی خوابی عبارتست از ناتوانی در به خواب رفتن یا حفظ خواب و یا زود تر از موعد ازخواب بیدار شدن . شواهد علمی نشان می دهند که اضطراب و نیز برخی از اختلالات روانی با تغییرات مشخص در فیزیولوژی خواب همراه می باشند. بطوریکه ارتباط معناداری بین اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب با بی خوابی شناخته شده است . خواب یکی ازعناصر مهم در چرخه شبانه روزی است که با بازسازی قوای فیزیکی و روحی همراه است . از آنجایی که انسانها یک سوم زندگی خود را در خواب می گذرانند و بیش از 30 درصد مردم دنیا از اختلالات خواب رنج می برند، می توان اختلالات خواب را از بزرگترین اختلالات روانی محسوب نمود که می تواند منجر به اختلال در عملکرد روزانه فرد شود و از سوی دیگر تغییرات منفی درساختار خواب می تواند به پیامدهای روانی- اجتماعی مانند خلق افسرده، مشکلات رفتاریو همچنین مشکلات تحصیلی بیانجامد . نتایج مطالعات انجام شده در ایران وجوداختلالات خواب را در گروه های سنی مختلف از جمله سالمندان و نوجوانان نشان دادهاست ( موسوی و همکاران  2009) . افرادی که اختلال خواب دارند نه تنها از خستگی، بلکه از نقص در حافظه و یادگیری،افزایش تنش و اضطراب و کاهش کیفیت زندگی نیز رنج می برند .

  منابع روش های مختلفی را برای پیشگیری و کنترلاختلالات خواب نشان می دهند که از آن میان می توان به اصلاح بیماری زمینه ای، کاهشمختل کننده های محیطی خواب و کاهش اضطراب با مداخلات روانپزشکی اشاره نمود. باوجود آنکه معمول ترین راه مقابله یا درمان مشکلات خواب، استفاده از دارو می باشد،شواهد علمی نشان می دهد که اثربخشی روشهای غیر دارویی نیز به دلیل دوام طولانی مدتو فقدان عوارض جانبی توسط پزشکان قابل توصیه هستند. دو روش بسیار موثر در حیطهروانشناسی ، رفتار درمانی شناختی (CBT)و آموزش تن آرامی به منظور وانهادگی عضلانی به بیماران است . توصیهمفید دیگر ، فعالیت بدنی منظم طی روز می باشد که موجب آرامش بیشتر و افزایش دمایمرکزی بدن می شود و بعنوان راهی برای آغاز و حفظ خواب مفید مطرح است .

   با استناد به شواهد بالینی ، طب سوزنی نیزروشی غیر دارویی و ایمن برای درمان بی خوابی است . دکتر Spence  و همکارانش در مرکز بهداشت روانی شهر تورونتو درکانادا طی مقاله ای که در سال 2004 در ژورنال Neuropsychiatry andClinical Neuroscienceانتشار یافته ، اعلام نموده اند که بر اساس یک کارآزمایی بالینی پنج هفته ای روی18 بیمار جوان دچار اضطراب و بی خوابی ، طب سوزنی ضمن کاهش میزان اضطراب ،  میزان ترشح ملاتونین درونزاد مغز را به صورتمعنا داری افزایش می دهد و با استناد به اندازه گیری های پلی سومنوگرافی ( خوابنگاری) ،  موجب بهبود تمامی فاکتورهایمرتبط با خواب از جمله افزایش زمان کلی خواب و کاهش تعداد دفعات برخاستن از خوابمی شود .

   با پشتوانه تحقیقات علمیطی سالهای اخیر ، سایر مکانیسمهای تاثیر گذاری طب سوزنی بر بهبود کیفیت خواب واختلالات خلقی ، بدین شرح توضیح داده شده است :

-تنظیم میزانناقلهای شیمیایی (نوروترانسمیترها) در سیستم عصبی نظیر سروتونین ، نورآدرنالین ،دوپامین ، GABA  و نوروپپتید Y که موجب تاثیرات مثبت روانی نظیر بهبود خلق و خویعنی کاهش اضطراب و افسردگی و مدیریت سطح استرس می گردد ( Lee  در سال 2009 ،Samuels  درسال 2008 ، Zhou در سال 2008).

-تحریک ترشحبتا اندورفین و افزایش فعالیت گیرنده های اوپیوئیدی سیستم عصبی مرکزی ( Cheng و همکاران ، سال 2009).

-کاهش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و ایجاد تاثیر آرامش بخش (Lee  در سال 2009).

-تقویت گردشخون مغز از طریق تنظیم فعالیت آنزیم   nitricoxide synthase (Gao در سال 2007و Yan  در سال 2010).

 

بنا بر یافته هایمطالعات مورد اشاره و طی یک بررسی مجزا ، Caoو همکارانش به این نتیجه رسیدند که پزشکان می توانند از طب سوزنی به عنوان یک روشموثر و بدون عارضه در تکمیل درمانهای رایج دارویی بی خوابی نظیر بنزودیازپین هااستفاده کنند تا از یک سو تاثیر مثبت این نوع داروها افزایش یابد و از سوی دیگر  شاهد کاهش عوارض جانبی آنها باشیم .

   سازمان بهداشت جهانی به عنوان یکمرجع معتبر بین المللی با مرور مفصل بر مطالعات بالینی کنترل شده تصادفی (RCT)،در گزارش سال 2001 خود پیرامون لیست بیماریهایی که طب سوزنی در مدیریت آنها بهپزشکی رایج کمک می کند، علاوه بر بی خوابی ، افسردگی نوع خفیف (Depressive Neurosis)  و افسردگی بهدنبال سکته مغزی نیز نام برده است . از سایر اختلالات در حیطه روانشناختی و روانتنی در این لیست سازمان بهداشت جهانی ، می توان به موارد زیر اشاره نمود :

-اضطراب

-اعتیاد به سیگار ، الکل، تریاک ، هروئین و کوکائین

-علایم قلبی بدوندلیل جسمی (Cardiac Neurosis)

-اختلال جنسی درمردان بدون دلیل جسمی

-فیبرومیالژی

-سندروم روده تحریکپذیر (IBS)

-سندروم استرس ناشیاز رقابت ( با ماساژ نقاط طب سوزنی گوش)

-آلرژی و اسمبرونشیال

-بیش از ده نوع دردبا منشا احشایی ، مفصلی و عضلانی که هم در اثر تنش روانی تشدید می گردند و همتشدید کننده تنشهای عصبی هستند ، از جمله کمر درد ، زانو درد ، گردن درد ، دردهایکولیکی شکم ، سردرد تنشی ، سردرد میگرنی و موارد مشابه .

 

   مطالعه ای که ما در کشور در سال 1387 باعنوان" بررسی توزیع دموگرافیک بیماران مراجعه کننده به مرکز طب مکملبیمارستان میلاداز تیرماه تا اسفندماه سال 1387" انجام دادیم، مشخص شد از بین 200 مراجعه کننده ( 67 درصد دارای تحصیلات لیسانس و بالاتر ) کهبه صورت تصادفی وارد مطالعه شده بودند ، 32 درصد آنان به دلیل اختلالات خلقی و روانتنی مراجعه نموده بودند که در مقایسه با سایر دلایل مراجعه ، شایعترین علت بوده ونشاندهنده تقاضای بیماران برای ادغام روشهای مختلف پزشکی و روانشناسی است .

  خوشبختانه در انجمن علمی طب سوزنی ، تلاشهمواره بر این بوده تا همکاران پزشک عمومی و متخصص ، پیراپزشکان و روانشناسانبالینی با تکیه بر شواهد علمی و بالینی و درقالب سمینارها و کارگاههای علمی و دوره های آموزشی دانشگاهی ، با تاثیراتمثبت طب سوزنی در تکمیل درمانهای رایج طیفی از بیماریها از جمله اختلالات خلقی وروان تنی آشنا شوند . به این ترتیب ، امیدواریم به تدریج طی سالهای آینده شاهدگسترش رو به رشد همکاری بین رشته ای به منظور دستیابی به بهترین نتایج درمانیدرکوتاه ترین مدت ممکن و با حداقل عوارض جانبی در مدیریت و درمان اختلالات خلقی وروان تنی  باشیم .

 

دکتر کیارش ساعتچی

پزشک طب سوزنی

بازرس و مدرس انجمن علمی طب سوزنی ایران

 

منابع :

-توزیع دموگرافیک بیماران مراجعه کننده به مرکز طبمکمل بیمارستان میلاد  در سال 1387، دکتر کیارش ساعتچی و دکتر سپیدهشاکری

-  Levenson,James L. (2006).Essentials of Psychosomatic Medicine. AmericanPsychiatric Press Inc. ISBN 978-1-58562-246-7.

 

- Spence DW1, Kayumov L, Chen A, Lowe A, Jain U, Katzman MA, Shen J, Perelman B, Shapiro CM”Acupuncture increases nocturnal melatonin secretion and reduces insomnia andanxiety: a preliminary report ” , Centre for Addiction and Mental Health, Toronto,Ontario, Canada., Journal of Neuropsychiatry & ClinicalNeuroscience. 2004Winter;16(1):19-28.

 

- http://apps.who.int/medicinedocs/pdf/s4926e/s4926e.pdf

- http://www.wpro.who.int/health_technology/book_who_traditional_medicine_strategy_2002_2005.pdf

- Deuraseh, Nurdeen & Abu Talib, Mansor (2005), "Mentalhealth in Islamic medical tradition", The International MedicalJournal 4 (2), p. 76-79.

 

نظرات

 

نام

ایمیل

وب سایت

 
در حال حاضر هیچ نظری ثبت نشده است. شما می توانید اولین نفری باشید که نظر می دهید.